โครงการเด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ ICT

รายละเอียดของเนื้อหา

ชื่อองค์กร: 

Internet Foundation for the Development of Thailand

จำนวนเงินขอรับการสนับสนุน: 

500,000.00 บาท

ประเภทของการบริจาค: 

  • เงิน

ระยะเวลาดำเนินโครงการ: 

03 มีนาคม 2558

สรุปย่อโครงการ

ในยุคปัจจุบัน ที่คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต และโทรศัพท์มือถือเข้ามามีบทบาทสำคัญในการติดต่อสื่อสาร และเข้าถึงข้อมูลสารสนเทศต่างๆ มากมาย ในด้านหนึ่ง ก็เป็นโอกาสที่เด็กและเยาวชนจะได้เปิดโลกทัศน์ โดยการเข้าถึงแหล่งความรู้ ไม่ว่าจะเป็นห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ สถาบันการศึกษาและวิจัย แม้แต่นักปราชญ์หรือนักวิชาการชั้นนำทั่วโลกต่างก็สามารถเข้าถึงได้ทางอินเทอร์เน็ต  แต่ในขณะเดียวกัน อีกด้านหนึ่งของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT- Information and Communication Technology) ก็นำเด็กและเยาวชนเข้าสู่เนื้อหาข้อมูลที่ไม่เหมาะสม เป็นอันตราย ได้แก่ เว็บไซต์ลามกอนาจาร ข้อมูลส่งเสริมความรุนแรง ลัทธิกีดกัน การดูหมิ่น ภาพหรือคลิปวิดีโอที่ไม่น่าดู ข้อมูลหลายอย่างที่ถูกปกปิดแต่ก็ยังหาดูได้จากอินเทอร์เน็ต อินเทอร์เน็ตยังเป็นเวทีในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น มุมมอง ความเชื่อ รสนิยม จึงไม่น่าแปลกใจที่บางครั้งเด็กๆ เลียนแบบความคิดหรือพฤติกรรมของคนบนอินเทอร์เน็ต ทั้งที่ดีและไม่ดี เหมาะสมและไม่เหมาะสม มิจฉาชีพจำนวนหนึ่งก็แฝงตัวอยู่บนโลกอินเทอร์เน็ตเพื่อหาเหยื่อที่อ่อนเยาว์อ่อนประสบการณ์กว่า คนร้ายเหล่านี้จะเข้าไปเก็บข้อมูลของเหยื่อทางเว็บไซต์ที่เปิดให้มีการใส่รูปภาพและข้อความ ซึ่งเด็กๆ มักจะเข้าไปโพสต์รูปส่วนตัว อีเมล และหมายเลขโทรศัพท์ เพียงเพื่อหวังจะหาเพื่อนคุยสักคน แต่ลงเอยด้วยการถูกล่อลวง ล่วงละเมิดทางเพศ ฯลฯ จะเห็นได้ว่า ICT มีทั้งด้านบวกและลบ มีทั้งโอกาสและความเสี่ยงต่อเด็กและเยาวชน การจำกัดด้านลบและส่งเสริมด้านบวก สร้างการรู้เท่าทันสื่อให้กับเด็กและเยาวชน ส่งเสริมการใช้งานอย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์ การเข้าถึงสารสนเทศด้านบวกโดยเฉพาะเนื้อหาที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ การบริโภค รวมถึงการพัฒนาตนเองและสังคม จึงเป็นแนวทางที่ควรดำเนินการ ในยุคที่เด็กและเยาวชนต้องอยู่กับ ICT ตลอดเวลา ดังเช่นทุกวันนี้

มูลนิธิอินเทอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย ซึ่งเป็นองค์กรพัฒนาเอกชน ที่ทำงานด้านนโยบาย ICT และการส่งเสริมผลักดันให้เกิดการใช้ ICT อย่างปลอดภัยและเป็นประโยชน์ในสังคมไทย จึงเห็นควรจัดทำโครงการเด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ ICT ต่อเนื่องจากปีก่อนที่ สสย. ได้ให้การสนับสนุนการดำเนินงานมาเป็นระยะเวลา 7 เดือน ทั้งนี้ ก็เพื่อให้ความรู้และสร้างความตระหนักให้แก่เด็กและเยาวชนเกี่ยวกับการใช้งานคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ ICT ให้มีความเหมาะสม ปลอดภัย รู้เท่าทันสื่อ ไม่ตกเป็นทาสของเทคโนโลยีและบริโภคนิยม รวมถึงการสร้างเครื่องมือเพื่อรณรงค์ส่งเสริม เปลี่ยนค่านิยมและพฤติกรรมในการใช้สื่อ ICT ในสังคมไทย สู่การใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์และรู้เท่าทันในครอบครัว โรงเรียน และชุมชน เปลี่ยนการสร้างสื่อบันเทิงฉาบฉวยสู่การสร้างสื่อเสริมปัญญาและพัฒนาสังคม ตลอดจนการทำงานร่วมกับองค์กรภาคีเครือข่ายเท่าทันสื่อในภาคส่วนต่างๆ เพื่อขับเคลื่อนนโยบายรู้เท่าทันสื่อของเด็กและเยาวชนให้เป็นรูปธรรมในระดับชาติ ให้มีความเข้มแข็ง ต่อเนื่อง และยั่งยืนคู่สังคมไทยตลอดไป

จากการจัดกิจกรรมของโครงการเด็กไทยรู้เท่าทันสื่อ ICT ตลอด 3 ปีที่ผ่านมานั้น ได้สร้างกระแสการรู้เท่าทันสื่อ ICT ในสังคม โดยการที่กลุ่มเป้าหมายและหน่วยงานที่มาร่วมกิจกรรมจะมีโอกาสได้เข้าถึงสื่อดีๆ เกิดความตระหนักและมีทักษะการรู้เท่าทันสื่อเพิ่มมากขึ้น ทั้งยังได้รับเครื่องไม้เครื่องมือ เช่น หลักสูตรการรู้เท่าทันสื่อ ICT ชุดการเรียนรู้ สื่อความรู้ ทั้งในรูปแบบของสิ่งพิมพ์ แผ่นดีวีดี และที่สามารถดาวน์โหลดได้จากเว็บไซต์ เพื่อนำกลับไปใช้ในการขยายผล แต่เห็นได้ชัดว่าเดิมกลุ่มเป้าหมายไม่มีความรู้เรื่องเท่าทันสื่อ ไม่มีความตระหนักในการใช้สื่อ และผลกระทบจากการเสพสื่อ การจัดการกับสื่อร้าย และการส่งเสริมสื่อดี พื้นที่ดีๆ กิจกรรมดีๆ เพื่อเด็กและเยาวชน การมีส่วนร่วมในการทำงานด้านเด็กกับสื่อในพื้นที่ของตนเองยังมีน้อย ยังขาดเครื่องไม้เครื่องมือและกระบวนการอีกมาก

จึงสะท้อนได้ว่ากิจกรรมเพื่อสร้างการรู้เท่าทันสื่อ ICT ในโรงเรียนและชุมชน กำลังเป็นที่ต้องการอย่างมากในสังคมไทย เนื่องจากปัจจุบันนี้เด็กอยู่กับสื่อ ICT เช่น สมาร์ทโฟน แท็บเล็ต อินเทอร์เน็ตค่อนข้างมาก รัฐบาลมีนโยบายแจกแท็บเล็ตพีซีให้กับนักเรียนทุกระดับชั้น ในขณะที่ผู้ปกครองยังขาดความรู้และความตระหนักในการใช้งานอุปกรณ์ ICT ทั้งยังไม่มีเวลาให้บุตรหลาน ประกอบกับองค์กรพัฒนาเอกชนที่ทำงานด้านการให้ความรู้และสร้างความตระหนักในด้านนี้มีน้อย ทำให้งานค่อนข้างชุกมากในบางช่วง เป็นความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องมีการสร้างเครือข่ายและแกนนำมาช่วยกันขับเคลื่อนงานทางด้านนี้

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์ในการจัดทำโครงการพบว่า ควรดำเนินการจัดกิจกรรมในลักษณะนี้อีกให้มากยิ่งขึ้น ถี่ยิ่งขึ้น ให้ต่อเนื่อง ให้เข้าถึงเด็ก เยาวชน และผู้ปกครองมากยิ่งขึ้น เข้าถึงปัญหาของแต่ละพื้นที่มากยิ่งขึ้น เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในการป้องกันและแก้ไขปัญหาในระดับพื้นที่มากยิ่งขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน ก็ควรมีการทำงานในระดับนโยบาย กับหน่วยงานระดับนโยบาย เช่น กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงไอซีที กระทรวงวัฒนธรรม หรือองค์กรระดับนโยบายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เห็นผลการทำงานชัดเจน เป็นรูปธรรม เข้มแข็ง ต่อเนื่องและยั่งยืน รวมถึงการวัดความเปลี่ยนแปลงในตัวเด็กและเยาวชนแกนนำหรือกลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมกิจกรรมได้ชัดเจนก็เป็นสิ่งที่สำคัญเช่นเดียวกัน จึงควรต้องมีการติดตามและประเมินผล มีการพัฒนาตัวเด็กและเยาวชนแกนนำอย่างต่อเนื่อง ในหลักสูตรรู้เท่าทันสื่อ การสร้างสื่อดี การสื่อสารสาธารณะ จิตอาสา และการทำงานพัฒนาชุมชน ทั้งนี้ เพื่อให้มีการเติบโตทางความคิด ทักษะกระบวนการ จนสามารถทำงานขับเคลื่อนและงานเพื่อสังคมได้อย่างแท้จริง

 

วัตถุประสงค์

1.    เพื่อจัดกิจกรรมฝึกอบรมแกนนำครู ผู้ปกครอง เด็กและเยาวชน ในหลักสูตรรู้เท่าทันสื่อ ICT การใช้สื่อการเรียนรู้ต้นแบบของโครงการฯ เพื่อให้สามารถนำไปเผยแพร่ขยายผลในโรงเรียนและชุมชนของตนได้
2.    จัดค่ายเด็กไทยทันสื่อ จำนวน 2 ครั้ง เพื่อนำเด็กที่มีความสามารถในการผลิตสื่อสร้างสรรค์จากเครือข่ายในภูมิภาค มาเรียนรู้ในเรื่องเท่าทันสื่อเพื่อสามารถเผยแพร่ความรู้ต่อไปยังในพื้นที่ต่างๆ ได้
3.    เพื่อปรับปรุงหลักสูตรรู้เท่าทันสื่อ ICT และชุดเครื่องมือสร้างการรู้เท่าทันสื่อ ICT เพื่อนำไปเผยแพร่ขยายผลสร้างกระแสความตื่นตัวเรื่องการรู้เท่าทันสื่อ ICT และเปลี่ยนแปลงค่านิยมและพฤติกรรมการใช้สื่อ ICT ในสังคมไทย สู่วัฒนธรรมการใช้สื่อและสร้างสื่ออย่างสร้างสรรค์ในสังคมไทย
4.    เพื่อสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลเรื่องการใช้สื่อ ICT ในสังคมไทย ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงไอซีที สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง โทรทัศน์ และโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) หรือหน่วยงานภายใต้สังกัด ในการขับเคลื่อนงานการรู้เท่าทันสื่อ ICT ในระดับนโยบายของประเทศ

 

ลักษณะกิจกรรม

  1. สร้างความร่วมมือกับ สำนักการศึกษากรุงเทพมหานคร กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงไอซีที สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง โทรทัศน์ และโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) หรือหน่วยงานภายใต้สังกัด เพื่อขับเคลื่อนงานการรู้เท่าทันสื่อ ICT ในระดับนโยบายของประเทศ
  2. ปรับปรุงพัฒนาหลักสูตรรู้เท่าทันสื่อ ICT และชุดเครื่องมือเพื่อสร้างการเรียนรู้เท่าทันสื่อ ICT
  3. สร้างแกนนำเพื่อช่วยขยายผลกิจกรรมเท่าทันสื่อ ICT
  4. สร้างตัวอย่างโครงการ/กิจกรรมเท่าทันสื่อ ICT ในโรงเรียนและชุมชน
  5. สร้างค่านิยมและพฤติกรรมการใช้สื่อ ICT อย่างสร้างสรรค์  พัฒนาศักยภาพด้าน ICT เชิงบวกให้กับเด็กและเยาวชน